Tuesday, January 31, 2012

ငလ်င္ႀကီးမ်ား ႏွင့္ ျမန္မာ ႏိုင္ငံ။

ဤေဆာင္းပါးသည္ ၿပီးခဲ့ေသာ "၂၀၁၂-ႏွင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံ ဆိုင္ရာ သုေတသန ေဆာင္းပါး" တို႔ ႏွင့္ တစ္ဆက္တည္း ျဖစ္ေသာ္လည္း- ေလ့လာသူမ်ား အတြက္ ပို၍ အဆင္ေျပေစရန္ သီးသန္႔ ေခါင္းစဥ္ ခြဲထုတ္ လိုက္ပါသည္။ သဘာ၀ ေဘးအႏၲရာယ္ မ်ိဳးစံုကို ၾကံဳေတြ႕ ခဲ့ရေသာ ျမန္မာ ႏိုင္ငံ အေနျဖင့္- လက္ေတြ႕ ၾကံဳဘူးသူတိုင္း အသည္းတုန္၊ အူတုန္ ျဖစ္ခဲ့ၾကရသည့္ ငလ်င္ တို႔၏ အေၾကာင္းကို သိထား သင့္ပါသည္။
 

ငလ်င္တို႔သည္ ကမာၻ အႏံွ႕တြင္ အခ်ိန္ႏွင့္ အမွ် လွဳပ္ေနၾကေသာ္လည္း- အင္အားနည္းပါးေသာ ငလ်င္မ်ား၊ လူသူ ကင္းေ၀း ရာေဒသမ်ားမွ ငလ်င္မ်ားကိုမူ လူသတ္ ငလ်င္ မ်ားဟု မေခၚတြင္ပါေပ။

အခ်က္တစ္ခု အေနျဖင့္ သိထားၾကရန္မွာ- ငလ်င္၏ အင္အားကို တိုင္းတာေသာ ရစ္ခ်္တာ စေကး Richter scale သည္ ေလာ္ဂရစ္သမ္ တန္ဘိုး ျဖစ္သျဖင့္- အင္အား ၆- ငလ်င္သည္ အင္အား ၅- ငလ်င္ထက္- အ႐ြယ္အစား အားျဖင့္ ၁၀ ဆ ပိုမ်ား၍- ထြက္႐ိွေသာ စြမ္းအင္ Energy ပမာဏ အေနျဖင့္ ၃၂ ဆ ပိုမ်ားျခင္း ျဖစ္သည္။ အင္အား ၆ မွ ၆.၉ အထိ ငလ်င္မ်ားကို Fairly Major ေခၚ အတိုင္းအတာ တစ္ခု အေနျဖင့္ ႀကီးမားေသာ ငလ်င္မ်ား ဟု သတ္မွတ္၍ - အင္အား ၇-ထက္ ပိုေသာ ငလ်င္မ်ားကိုမူ ႀကီးက်ယ္ေသာ ငလ်င္မ်ား Major Earthquake ဟု ေခၚႏိုင္ပါသည္။ အင္အား အဆင့္ ၁၀ ဆိုေသာ ငလ်င္ ဆိုလွ်င္ Global ေခၚ တကမာၻလံုး အတိုင္းအတာ အထိ ထိခိုက္ ပ်က္စီးႏိုင္ေသာ - တနည္းအားျဖင့္- ကမာၻ႕ အေပၚယံ အလႊာ တစ္ခုလံုး ႏွင့္ သက္ဆိုင္သြား ၿပီ ျဖစ္ပါသည္။

၁၉၆၀ တြင္ လွဳပ္ခဲ့ေသာ ခ်ီလီ ငလ်င္သည္ အင္အား အားျဖင့္ ၉.၅ အထိ မွတ္တမ္းတြင္ ပထမ စြဲခဲ့ေသာ ငလ်င္ ျဖစ္ခဲ့ေသာ္လည္း- ေနရာ အေနအထားေၾကာင့္ လူသတ္အမ်ားဆံုး ငလ်င္ တစ္ခု မဟုတ္ခဲ့ပါေခ်။

ျမန္မာျပည္တြင္ ေပၚေပါက္ ျဖစ္ပြားခဲ့ဘူးေသာ ငလ်င္မ်ားကို ေလ့လာၾကည့္ပါစို႔။

ေအာက္ ေဖၚျပပါ ဇယားတြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံ လြတ္လပ္ေရး မရမီ အခ်ိန္ (တစ္နည္းအားျဖင့္- ျမန္မာ့လြတ္လပ္ေရး ဇာတာ မစတင္မီ အခ်ိန္) ထက္ေရွ႕က်ေသာ ငလ်င္မ်ားကို မီးခုိးေရာင္ျဖင့္ သီးသန္႔ ခြဲထုတ္လိုက္ပါသည္။
  • ၁၇၆၂-ဧၿပီလ ၂-ရက္ နံနက္ ၅-နာရီတြင္ လွဳပ္ခတ္ခဲ့ေသာ ရခိုင္ငလ်င္သည္ မွတ္တမ္း အရ အေစာဆံုး ႏွင့္ ပ်က္စီး ေသဆံုးမွဳ မ်ားျပားခဲ့သည္ဟု သိရပါသည္။
  •  ၁၈၃၉-ခုႏွစ္၊ မတ္လ ၂၃-ရက္ နံနက္ ၄-နာရီ တြင္ လွဳပ္ခဲ့ေသာ အင္း၀ ေျမငလ်င္မွာလည္း မင္းကြန္း ပုထိုးေတာ္ႀကီး ၿပိဳက် ပ်က္ဆီးျခင္း၊ ေအာင္ေျမဘံုစံ အုတ္ေက်ာင္းႀကီး ၿပိဳက်ၿပီး သံဃာ အပါး ၂၀၀-ေက်ာ္ ပံ်လြန္ခဲ့ရျခင္း၊ အင္း၀ ႏွင့္ အမရပူရအၾကား ျမစ္ကမ္းတြင္ ၅ ေပ မွ ၂၅ ေပ အထိ ေျမအက္ကြဲ ေၾကာင္းႀကီးမ်ား ေပၚလာျခင္း ျဖစ္သည္ အထိ ျပင္းထန္ေၾကာင္း ဆရာ ေကာင္းညြန္႕ (ေရႊေပၚကၽြန္း) ကလည္း သူရဇၹ မဂၢဇင္းတြင္ ေရးသားခဲ့ပါသည္။
  • ထိုအထဲတြင္ ၁၉၁၂-ခုႏွစ္၊ ေမလ တြင္ လွဳပ္ခဲ့ေသာ ငလ်င္သည္ - ျပင္ဦးလြင္ ၿမိဳ႕အနီးတြင္ ဗဟိုျပဳၿပီး အင္အား အဆင့္ ၈- အထိ ႐ိွေသာ ငလ်င္ျဖစ္သည္ ဟု ဆရာ မင္းရိွန္ေအာင္က သူရဇၨ မဂၢဇင္းတြင္ ေဖၚျပခဲ့ပါသည္။ U.S.G.S မွတ္တမ္းမ်ားတြင္မူ အင္အား အေသးစိတ္ ေဖၚျပထားျခင္း ကို ရွာမေတြ႕ပါ။
  • ၁၉၁၇- တြင္ လွဳပ္ခတ္ခဲ့ေသာ ပဲခူး ငလ်င္ ေရႊေမာ္ေဓာ ေစတီ ငွက္ေပ်ာဖူး မွ စ၍ ေခါင္းေလာင္ပံု အထိ ၿပိဳက် ပ်က္စီး ခဲ့ၿပီး- အင္အာ ၈-မွ ၉ အဆင့္ ႐ိွခဲ့သည္ဟု ဆိုပါသည္။ ၄င္းကိုလည္း U.S.G.S မွတ္တမ္းမ်ားတြင္ အေသးစိတ္ မေတြ႕ရပါ။ အမ်ားစု သိထားေသာ ပဲခူးငလ်င္သည္ ရစ္ခ်္တာ စေကး ၇.၃ ႐ိွၿပီး- လူ ၅၀၀ ေက်ာ္ေသဆံုး ခဲ့ေသာ ေရႊေမာ္ေဓာ မွတ္တမ္းတြင္ အမွတ္စဥ္ ၃၂-ခု ေျမာက္ ငလ်င္ ျဖစ္သည္။ ရန္ကုန္တြင္လည္း ထိုငလ်င္ေၾကာင့္ ေရႊတိဂံု ေစတီ စိန္ဖူးေတာ္ ျပဳတ္က်ၿပီး ထီးေတာ္ အထက္ပိုင္း ပ်က္စီးခဲ့သည္ဟု သိရပါသည္။
  • ၁၉၃၀-ဒီဇင္ဘာတြင္ လွဳပ္ခဲ့ေသာ ငလ်င္ကိုမွဳ ျဖဴးငလ်င္ဟု အသိမ်ားၾကၿပီး၊ အင္အား ၇.၃ ႐ိွခဲ့ျပန္ပါသည္။ ခရစ္ယာန္ သာသနာျပဳ ေက်ာင္း ၿပိဳက်ၿပီး- လူ ၃၀ ေက်ာ္ ေသဆံုးခဲ့ရသည္ဟု မွတ္တမ္း ႐ိွပါသည္။
၄င္းတို႔သည္ ျမန္မာ ႏိုင္ငံ လြတ္လပ္ေရး မရခင္က အဓိက က်ေသာ ငလ်င္ၾကီးမ်ား ျဖစ္ခဲ့ၾကပါသည္။


ျမန္မာ ႏိုင္ငံ လြတ္လပ္ေရး ရၿပီးေနာက္ ငလ်င္မ်ားမွာမူ- ေအာက္ပါ အတိုင္း ျဖစ္ပါသည္။
ငလ်င္ မိုးတိမ္ ႏွင့္ ကမာၻ႕ ငလ်င္ အခ်ိဳ႕။

ငလ်င္ ကို တြက္ခ်က္ေသာ နကၡတ္ ပညာပိုင္း သည္ အလြန္ျမင့္မားေသာ ပညာပိုင္း ျဖစ္သျဖင့္- အမ်ားစု အေနျဖင့္ အသာထား- နကၡတ္ ပညာရွင္ မ်ားစြာ အေနျဖင့္ပင္ ေလ့လာရန္ မလြယ္ပါေခ်။ ထူးျခား နက္နဲေသာ ကုရုမ စကၠ စေသာ ဇာတာခြင္မ်ားပါ တြက္ခ်က္ ရမည့္ အျပင္- ေနရာ ေဒသ လတၱီတြဒ္၊ ေလာင္ဂ်ီတြဒ္ စသည္ တို႔ပါ၀င္ေသာ ေျမပံု ႏွင့္ပါ ယွဥ္တြဲ တြက္ခ်က္ ရေသာေၾကာင့္- အဆင့္ျမင့္ သုေတသီ မ်ား အတြက္သာ ျဖစ္ပါ၏။
သို႔ေသာ္ နကၡတ္ပညာ မသိနားမလည္ေသာ္လည္း - ႀကိဳတင္ ခန္႔မွန္း ႏိုင္ေသာ နည္းမ်ားစြာတြင္- ငလ်င္ မိုးတိမ္သည္ လြယ္ကူေသာ အေနအထားတြင္ ႐ိွပါ၏။
၀ါရဟ မိဟိရ ဆရာသခင္၏ ၿဗိဳ႕ဟဇ္ သံဟိတ က်မ္း အခန္း ၃၂-တြင္- ေကာင္းကင္မွ မိုးတိမ္တို႔ကို ေလ့လာ၍ ငလ်င္ ခန္႕မွန္းႏိုင္ျခင္းမ်ား ကို ညႊန္ၾကား သင္ျပ ေပးခဲ့၏။
ေရွးေခတ္ ျမန္မာ ပညာရွင္ႀကီးမ်ားကလည္း- ေကာင္းကင္ေပၚတြင္ ပန္းဖြားပံု၊ လွည္းပန္းေတာင္းပံု၊ ေျမြနဂါးပံု၊ ဖဲျပားပံု၊ ႀကိဳးတန္းပံု တိမ္တိုက္မ်ား ထင္ရွားစြာ ေပၚေနလွ်င္ ေျမငလ်င္မ်ား ႀကီးစြာ လွဳပ္ရွားေသာ နိမိတ္ ျဖစ္သည္ ဟု ဆို႐ိုးထားခဲ့ၾက၏။
ယခု မ်က္ေမွာက္ေခတ္ ကာလတြင္ ေကာင္းကင္ မိုးတိမ္တို႔ ထူးျခားမွဳ ႏွင့္ လက္ေတြ႕ ငလ်င္ႀကီး ျဖစ္ပ်က္မွဳကို ေအာက္ပါ ျဖစ္ရပ္မ်ားမွ လက္ေတြ႕ သိ႐ိွခဲ့ၾကရ၏။
  • တ႐ုပ္ ႏိုင္ငံ သမိုင္းမွတ္တမ္း မ်ားအရ- ေရွးေခတ္ လံုတဲ တိုင္းျပည္ (ယခု အခါ နင္႐ွာျပည္နယ္ ေဒသ- တ႐ုပ္ျပည္ အေနာက္ေျမာက္ဘက္ပိုင္း- အေရွ႕ ေလာင္ဂ်ီတြဒ္ ၁၀၆း၆ ႏွင့္ ေျမာက္လတၱီတြဒ္ ၃၅း ၄၂ ေဒသ တြင္- လြန္ခဲ့ေသာ အႏွစ္ ၃၀၀ ေက်ာ္ ကာလ က မွတ္တမ္း ေရးခဲ့သည္မွာ-
    “ေနသာ၍ ေႏြးေထြးေသာ ေကာင္းကင္ျပာ ႏွင့္ ၾကည္လင္ေသာ ေန႔တစ္ေန႕ ျဖစ္၏။ အနက္ေရာင္ တိမ္ အမွ်င္ မ်ားသည္ ေကာင္းကင္ျပင္အား အလြန္ႀကီးမားေသာ ေျမြႀကီး တစ္ေကာင္ ျဖန္႕က်က္လိုက္သည့္ အလား ႐ုတ္တစ္ရက္ေပၚေပါက္လာခဲ့သည္။ ထိုတိမ္တို႔သည္ ေတာ္ေတာ္ၾကာၾကာ တည္႐ိွေနခဲ့သည္။ ထို႔ေနာက္တြင္ေတာ့ ငလ်င္ႀကီး ျဖစ္ေပၚ လာေတာ့၏။”
    ဟူ၍ ျဖစ္၏။ ထိုေန႕တြင္ ျဖစ္ေပၚခဲ့သည့္ ငလ်င္သည္ ကမာၻ႕ မွတ္တမ္းမ်ား အရ- ၁၆၂၂ ခုႏွစ္၊ ေအာက္တိုဘာလ ၂၅-ရက္ “နင္႐ွာ ငလ်င္” ဟု သမိုင္းတြင္ ေစေသာ- ျပင္းအား ၇-အဆင့္ ငလ်င္ ျဖစ္ခဲ့၏။
  • ေရွးေဟာင္း ငလ်င္ မိုးတိမ္ ပညာကို သိ႐ိွခြင့္ရခဲ့ေသာ ဂ်ပန္ ႏွင့္ တ႐ုပ္ ႏိုင္ငံတို႔သည္ - တန္ဘိုး ေလ့လာခဲ့ၾကရာတြင္- ၁၉၇၈-ခုႏွစ္ မတ္လ ၆- ရက္ေန႕ နံနက္ ပိုင္းတြင္- နာရာ ၿမိဳ႕ေတာ္၀န္ေဟာင္း ျဖစ္သူ ကာဂီဒါ သည္ မတ္လ ၇-ရက္တြင္ ျဖစ္ေပၚလာမည့္ အင္အား ၇.၈ ႐ိွေသာ ကန္တို Kantow earthquake ငလ်င္ အား မွန္ကန္ တိက်စြာ ခန္႕မွန္း ေဟာခ်က္ထုတ္ႏိုင္ခဲ့သည္။ ၿမိဳ႕ေတာ္၀န္ေဟာင္း ကာကီဒါ က ေျပာခဲ့သည္မွာ- ငလ်င္၏ ဗဟိုခ်က္ epicenter သည္ ထိုမိုးတိမ္မ်ား၏ အလယ္ တည့္တည့္ ေနရာ ႏွင့္ ေထာင့္မွန္က်ေသာ ေနရာ ျဖစ္လိမ့္မည္ ဆိုခဲ့ေသာ္လည္း- ထိုအခ်က္ကေတာ့ မမွန္ကန္ခဲ့ပါေပ။ သို႔ေသာ္ လည္း- ထိုပညာ ရပ္ကို ၁၉၈၅ ေနာက္ပိုင္းတြင္ ေလ့လာ လိုက္စားသူမ်ား နည္းပါးသြားသျဖင့္ ျပန္လည္ တိတ္ဆိတ္သြားခဲ့ျပန္၏။
  • တ႐ုပ္ လူမ်ိဳးျဖစ္သူ ေက်ာက္ေဟာင္႐ွဴသည္ - ၁၉၉၀ ခုႏွစ္ ဇြန္လ ၂၀-ရက္တြင္- ေျမြသဖြယ္ ရွည္လ်ားေသာ တိမ္မ်ားသည္ အၿမီးဖ်ား အေနျဖင့္ အေနာက္ေျမာက္ဘက္သို႔ လွည့္ေနသည္ကို သတိျပဳ ေလ့လာခဲ့မိရာမွ- ၁၈- နာရီ အၾကာတြင္ အီရန္ ႏိုင္ငံ တီဟီရန္ တြင္ ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ ကမာၻေက်ာ္ Manjil-Rudbar ငလ်င္ႀကီးကို ႀကိဳတင္ ခန္႕မွန္း ႏိုင္ခဲ့၏။ (မွတ္ခ်က္- ငလ်င္ျဖစ္ရာ ေဒသသည္ - တိမ္၏ အၿမီးညႊန္ရာ အေနာက္ေျမာက္ ျဖစ္ေနသည္ကို သတိျပဳပါ။)
  • ၁၉၉၈-ခုႏွစ္ ေဖေဖၚ၀ါရီလ ၄-ရက္ တြင္ အာဖဂန္ နစၥတန္ ေဒသတြင္ အင္အား ၆.၁ ႐ိွေသာ လူေပါင္း ၄၀၀၀ မွ် အသက္ဆံုးခဲ့သည့္ ငလ်င္ႀကီး ျဖစ္စဥ္က- ေကာင္းကင္တြင္ မီးပံုးအိမ္ တစ္ခု အသြင္႐ိွေသာ တိမ္ကို ျမင္ခဲ့ၾကရ၏။
  • ထိုနည္းတူ မီးေတာင္ေပါက္ကြဲမွဳ ျဖစ္ေသာ ျဖစ္ရပ္ အခ်ိဳ႕တြင္လည္း ေကာင္းကင္မိုးတိမ္မ်ား ထူးျခား ဆက္စပ္ေနမွဳမ်ား ေတြ႕ၾကရ၏။
  • ထိုနည္းတူ ၂၀၀၈-ခုႏွစ္၊ ေမလ ၁၂-ရက္တြင္ - တရုတ္ၿပည္ - စီခၽြမ္ ေဒသတြင္ ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ ႏွစ္ေပါင္း ၅၈- အတြင္း အျပင္းဆံုး ငလ်င္ႀကီး ျဖစ္ၿပီး- လူေပါင္း ၆-ေသာင္း၊ ၈-ေထာင္ ၏ အသက္ကို ႏွဳတ္ယူႏိုင္ခဲ့ၿပီး၊ လူဦးေရ ၄.၈ သန္းကို အိုးမဲ့ အိမ္မဲ့ ျဖစ္ေစေသာ ငလ်င္ၾကီး ေပၚေပါက္ခဲ့စဥ္ကလည္း- ထူးျခားေသာ တိမ္ အေနအထားကို ေအာက္ပါ ပံုတြင္ ေတြ႕႐ိွရပါသည္။
ေအာက္တြင္ ေဖၚျပထားသည္မွာ ဂ်ပန္ တို႔ အေနျဖင့္ လက္ခံထားေသာ ငလ်င္ မိုးတိမ္ႏွင့္ ေကာင္းကင္ ျမဴ fogs အေနအထားမ်ား ျဖစ္၏။ ဂ်ပန္တို႔ တြင္ ငလ်င္ နွင့္ ပတ္သက္ေသာ ေအာက္ပါ ဆို႐ိုးမ်ားလည္း ႐ိွေသး၏။
  • အကယ္၍ တိမ္တို႔သည္ ေျမျပင္ႏွင့္ နီးစပ္ခဲ့ေသာ္- မိုး႐ြာမည္။ သို႔မဟုတ္ ငလ်င္လွဳပ္မည္။
  • အကယ္၍ တိမ္တို႔သည္ အေရွ႕ဘက္ဆီသို႔ ေ႐ြ႕လ်ားေန လွ်င္ (သို႔မဟုတ္) အနက္ေရာက္ အစင္းေၾကာင္းမ်ား ႏွင့္ နဂါး ပံုသ႑ာန္ ႐ိွေသာ တိမ္မ်ားသည္ အလ်ားလိုက္ လြင့္ေမ်ာေနလွ်င္ ငလ်င္လွဳပ္မည္။
  • Mackerel ငါးကဲ့သို႔ ပံုသ႑ာန္ ႐ိွေသာ ေကာင္းကင္ျပင္သည္ ငလ်င္၏ ကနဦး ျဖစ္သည္။
  • သာယာေသာ ျမဴႏွင္းတို႔ သည္ ေတာင္အား အုပ္ဆိုင္း ေနျခင္းသည္ ငလ်င္၏ နိမိတ္ သေကၤတ ျဖစ္သည္။
  • တိမ္မ်ား ေရြ႕လ်ားမွဳ ႐ုတ္တစ္ရက္ ရပ္တန္႔သြားၿပီး၊ ေလတိုက္ျခင္းလည္း မ႐ိွ၊ ျမင္ကြင္းသည္ မွဳန္၀ါး သြားၿပီး ေျမႀကီးတြင္းမွ အသံၾကားရလွ်င္ (ျမန္မာ တို႔ က ေတာ္လဲသံဟု ေခၚပါသည္။) ငလ်င္ လွဳပ္ေတာ့မည္ ျဖစ္သည္။
  • တိမ္တို႔သည္ ေျမြ (သို႔မဟုတ္) နဂါး အသြင္ျဖင့္ နံနက္ဦး ေနကို ၀န္းရံ ေနပါက ငလ်င္ လွဳပ္မည္ ျဖစ္သည္။
အကယ္၍ ဤေဆာင္းပါး ဖတ္သူသည္ ထူးျခားေသာ မိုးတိမ္ အေနအထားကို သတိျပဳမိၿပီး- ဓါတ္ပံုတင္ အသိေပး ႏိုင္ခဲ့ေသာ္- မိသားစု ႏွင့္ အခ်ိဳ႕ေသာ အြန္လိုင္း သူငယ္ခ်င္း အခ်ိဳ႕ကို ကယ္တင္ရာ ႏိုင္ေကာင္း ကယ္တင္ ႏိုင္မည္ ဟု ထင္ပါသည္။
ေနာက္ေဆာင္းပါးတြင္ ျမန္မာ ငလ်င္မ်ားႏွင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံ ဇာတာ ၂-ေစာင္ကို ဆက္စပ္ ယွဥ္တြဲ ေဖၚျပေပးပါမည္။

လူအမ်ား အက်ိဳး အတြက္ ကူညီ ေထာက္ပံ့ႏိုင္ေသာ ျမန္မာ နကၡတ္ေဗဒင္ သုေတသီမ်ား ထြန္းကား ႏိုင္ပါေစ။

[+/-] show/hide this post

No comments:

Post a Comment