Tuesday, November 2, 2010

စစ္ ဧကရာဇ္ နပိုလီယံ ႏွင့္ ေဗဒင္ပညာ (အပိုင္း ၁)

နပိုလီယံႏွင့္ ပါတ္သက္ေသာ နိမိတ္ၾကီး (၃) ခု။
အခ်ိန္ကား ၁၇၆၉-ခုႏွစ္၊ ၾသဂုတ္လ ၁၆-ရက္ေန႔ ျဖစ္၏။

ဆီေလး႐ွား ေဒသ႐ိွ - ဘရက္စလူး ရဲတိုက္စံအိမ္ႀကီးတြင္ အိပ္ေမာက်ေနခဲ့ေသာ ဖရက္ဒရစ္ ဘုရင္ (Frederic the Great) သည္ နံနက္ ၆-နာရီ အခ်ိန္တြင္ သူ၏ အျပာေရာင္ ည၀တ္ပိုးအကႌ် ျဖင့္ အိပ္ယာမွ လူးလဲ ထ, လာခဲ့သည္။ ထို႔ေနာက္တြင္ေတာ့ ကမန္းကတန္း အ၀တ္အစား လဲလိုက္ၿပီး- သူ၏ နကၡတ္ေဗဒင္ ပညာ႐ွင္ ကို ဆင့္ေခၚလိုက္ေတာ့၏။

နကၡတ္ ေဗဒင္ ပညာ႐ွင္ ပေရာဟိတ္ႀကီး ေရာက္႐ိွလာၿပီးေနာက္- ပရပ္႐ွား ႏိုင္ငံ ဘုရင္ ျဖစ္ေသာ ဖရက္ဒရစ္ မင္းႀကီး မွ ၄င္းအား ေနသားတက် ထိုင္ေစၿပီး- သူ၏ အိပ္မက္ကို နားေထာင္ေစပါေတာ့သည္။ ထို ပညာ႐ွင္တို႔မွ သူ႕ အိပ္မက္၏ အဓိပၸါယ္ကို သူ႔အေနျဖင့္ သိလိုလွေတာ့သည္။

ဘုရင္က သူ၏ အိပ္မက္ကို စတင္ေျပာျပပါသည္။ သူ၏ အုပ္စိုးရာ တိုင္းႏိုင္ငံ နယ္နမိတ္၏ ေကာင္းကင္ေပၚတြင္ သူ၏ မင္းဆက္ကို ကိုယ္စားျပဳေသာ ၾကယ္ႀကီးတစ္လံုးသည္ ျမင့္မားေသာ အေနအထားတြင္ တည္လွ်က္ ထြန္းလင္းေတာက္ပေနခဲ့သည္။ ထိုၾကယ္ႀကီး၏ ေတာက္ပမွဳကို ေက်နပ္ လိုလားစြာ ၾကည့္႐ွဳေနခိုက္- ေနာက္ထပ္ၾကယ္ႀကီး တစ္လံုးက ပထမ ၾကယ္ႀကီးထက္ ျမင့္မားေသာ အေနအထားတြင္ ႐ုတ္တစ္ရက္ ဆိုသလို ေပၚထြန္းလာခဲ့သည္။

ၾကယ္ေရာင္တို႔က အျပန္အလွန္ဆိုသလို ႐ွဳပ္ေထြးသြားခဲ့၏။ ခဏ အၾကာတြင္- ဖရက္ဒရစ္ မင္းႀကီး၏ ၾကယ္ႀကီးသည္ ေမွာင္မိုက္သြားလွ်က္- ေနာက္ေပၚေသာ ၾကယ္ႀကီး၏ လည္ပါတ္မွဳတြင္ အရစ္ပါတ္ ခံလိုက္ရ၏။ ထို႔ေနာက္ မျမင္ရေသာ အင္အားတစ္ခုက ၄င္းကို အႏိုင္ယူ ေခ်မွဳန္းလိုက္သည့္ အလား ေျဖးညင္းစြာျဖင့္ ကမာၻေျမသို႔ ဆင္းသက္သြား၏။ ဖရက္ဒရစ္ မင္းႀကီးက ထိုနိမိတ္၏ အဓိပၸါယ္ကို နကၡတ္ ပညာ႐ွင္ ပေရာဟိတ္ႀကီး အား ေမးလိုက္၏။
ပေရာဟိတ္ႀကီး ကို ၾကည့္ရသည္မွာ မသက္မသာ႐ိွလွပါေတာ့သည္။ သူ႕အေနျဖင့္ - စစ္တို႔တြင္ လြန္စြာ စြမ္းအားေကာင္းေသာ လူသားတစ္ဦး ေမြးဖြား လာၿပီ ျဖစ္၍ ပရပ္႐ွား ႏိုင္ငံ အေနျဖင့္ ထို မျမင္ရေသာ စြမ္းအား၏ ထိန္းခ်ဳပ္မွဳေအာက္ကို ေရာက္႐ိွလိမ့္မည္ ျဖစ္ေၾကာင္း ဘုရင္ႀကီးကို ေလွ်ာက္တင္လိုက္ ရပါေတာ့သည္။
ဖရက္ဒရစ္ မင္းႀကီးကား ေဒါသဟုန္းဟုန္း ေတာက္သြားပါေတာ့သည္။ သူက သူ႕အိပ္မက္ကို ဆက္ေျပာ၏။ ထိုၾကယ္ ၂-ခုမွာ အတန္ၾကာ ရုန္းကန္ ႐ွဳပ္ေထြးမွဳ ျပင္းထန္ ၿပီးေနာက္- သူ၏ ၾကယ္သည္ ခဲယဥ္းစြာျဖင့္ လြတ္ေျမာက္သြား၏။ ထို႔ေနာက္ သူ၏ မူလေနရာသို႔ ျပန္လည္ ေရာက္႐ိွၿပီး နဂို အတိုင္း ထြန္းလင္း ေတာက္ပကာ အျခားၾကယ္မွာမူကား ေကာင္းကင္ယံမွ ကြယ္ေပ်ာက္သြား၏။
ဤသို႔ဆိုလွ်င္ေရာ- ပရပ္႐ွားႏိုင္ငံသည္ အျခားသူတစ္ဦးတစ္ေယာက္၏ လႊမ္းမိုးမွဳကို ခံရပါမည္ ဦးလားဟု ပေရာဟိတ္ႀကီး အားထပ္ေမး၏။
နကၡတ္ဆရာ ပေရာဟိတ္ႀကီး အေနျဖင့္- အခ်ိန္ကာလ တစ္ခုအားျဖင့္ ျဖစ္ႏိုင္ပါလိမ့္မည္။ ယခု အိပ္မက္သည္ ထိုကဲ့သို႔ေသာ စစ္သည္ေတာ္ တစ္ေယာက္ ကမာၻေျမေပၚတြင္ ေပၚထြန္းလာျခင္း ကို ရည္ညႊန္းေသာ အိပ္မက္ ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္ဟု ေလွ်ာက္တင္လိုက္၏။
လြန္ခဲ့ေသာ နာရီ အနည္းငယ္ခန္႔က ဘရက္စလူး ႏွင့္ မိုင္ ၉၀၀ ခန္႔ ေ၀းေသာ အက္ဂ်ာ စီယို ၿမိဳ႔တြင္ ကေလးငယ္ တစ္ေယာက္ ေမြးဖြားခဲ့ပါသည္။ ထိုကေလးငယ္သည္ကား နပိုလီယန္ ဘိုနာပါတ္ အမည္႐ိွမည့္ လူသားတစ္ေယာက္ ျဖစ္ပါေတာ့သည္။
မည္သို႔ပင္ ျဖစ္ေစ- ဖရက္ဒရစ္ ဘုရင္ႀကီး၏ အိပ္မက္ နိမိတ္ကို သယ္ေဆာင္လာသူ နပိုလီယန္ အတြက္ - ကမာၻေက်ာ္ ပုေရာဟိတ္ႀကီးမ်ားကို ယခင္ကတည္းပင္ အျခားေသာ နိမိတ္တို႔ က ေျခာက္လွန္႕ခဲ့ထားၿပီး ျဖစ္ပါသည္။
၁၅၄၂- ခုႏွစ္တြင္ ေဆးပညာ႐ွင္ လည္းျဖစ္၊ နကၡတ္ေဗဒင္ ပညာ႐ွင္လည္း ျဖစ္သူ ဖိလစ္ ႏိုရယ္ အိုလီဗား ရီယက္စ္ (Philippe-Noel Olivarius) ေ႐ွ႕ေျပးေဟာကိန္း စာအုပ္ႀကီးကို ေရးသားခဲ့ဘူး၏။ သို႔ေသာ္လည္း သူႏွင့္ ေခတ္ၿပိဳင္မ်ားကမူ အမွိဳက္သ႐ိုက္သဘြယ္ သေဘာထားခဲ့ၾက၏။ ထိုေ႐ွ႕ေျပး ေဟာကိန္း သည္ ႏွစ္ေပါင္း ႏွစ္ရာ- ႏွစ္ဆယ့္-ခုႏွစ္ ႏွစ္ အၾကာတြင္ အလြန္႕အလြန္တိက်စြာ ျဖစ္ေပၚလာခဲ့ပါေတာ့သည္။
အိုလီဗား ရီယက္စ္ ေရးသားခဲ့ေသာ ျပင္သစ္ဘာသာကို ဘာသာျပန္လိုက္ပါက-

“ျပင္သစ္ ႏြယ္ဘြား ျဖစ္ေသာ အီတလီ လူမ်ိဳးတစ္ေယာက္၏ ေမြးဖြားျခင္း သည္ ၄င္း၏ ႏွလံုးသားမွ မကြာေ၀းသည္၌ ႐ိွသည္ျဖစ္၏။ အံ့မခန္း လူသား ျဖစ္၏။ ငယ္႐ြယ္စဥ္ ၌ပင္လွ်င္ ထိုသူသည္ ပင္လယ္ကို ျဖတ္သန္း၍ ဆဲလ္တစ္ ျပင္သစ္ႏြယ္ဘြားတို႔၏ ဘာသာ စကား၊ ယဥ္ေက်းမွဳ တို႔ကို ယူမည္ ျဖစ္၏။ ငယ္႐ြယ္စဥ္ ၌ပင္လွ်င္ ထိုသူသည္ အခက္အခဲ ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာကို ေက်ာ္လြန္ ျဖတ္သန္း၍ အားလံုးတို႔၏ အႀကီးအကဲ ျဖစ္အ့ံ။ ထိုသူသည္ ဦးစြာ ပထမ အေနျဖင့္- သူေမြးဖြား ႏိုင္ငံ၏ အနီးတြင္ စစ္ပြဲ ျပဳမည္ ျဖစ္အံ့၊ (နပိုလီယံ၏ ပထမဆံုးေသာ ပထမ အီတာလ်ံ ကန္ပိန္း First Italian campaign)၊ သမုဒၵရာကို ျဖတ္သန္း၍ - ထိုသူသည္ ႀကီးမားေသာ ေတာက္ပျခင္း၊ သူရဲေကာင္း အျဖစ္ ေအာင္ျမင္ျခင္း ႐ိွအံ့၊ ( အီဂ်စ္ျပည္ သို႔ ေျခဆန္႕ျခင္း)၊ ထို႕ေနာက္တြင္ ထိုသူသည္ ေရာမ ကမာၻႏွင့္ စစ္ပြဲမ်ား ျဖစ္အံ့ (ဒုတိယ အီတာလ်ံ ကန္ပိန္း second Italian campaign ႏွင့္ မာရင္းေဂါ)၊ ထိုသူသည္ ဥပေဒကို ျပဳအံ့ (နပိုလီယန္ ဥပေဒ)၊ ထိုသူသည္ ဒုကၡႏွင့္ ေၾကာက္႐ြံ.ျခင္းမ်ားကို ပယ္ေဖ်ာက္ေစအံ့ (ျပင္သစ္ ေတာ္လွန္ေရးႀကီးအား ရည္ညႊန္းထားသည္။) ထိုသူသည္ ႐ွင္ဘုရင္ ဟူေသာ အမည္အစား- ဧကရာဇ္ အျဖစ္ အမည္တြင္မည္။ ႀကီးမားေသာ ထင္႐ွားျခင္း ႐ိွမည္။ ထိုသူ၏ အင္ပိုင္ယာတြင္ တိုက္ပြဲမ်ား ျဖစ္၍၊ ထိုသူသည္ မင္းညီ မင္းသားမ်ား၊ နယ္စား၊ ၿမိဳ႕စားမ်ား၊ ဘုရင္မ်ား၊ အား ဆယ္ႏွစ္ေက်ာ္တိုင္ ဖယ္႐ွားထားႏိုင္လိမ့္မည္။”

အထက္ပါ စာပိုဒ္သည္ကား နပိုလီယန္ ေမြးသည္မွ ထီးနန္း သိမ္းပိုက္ႏိုင္သည္ အထိ အိုလီဗား ရီယက္စ္ ေရးသားခဲ့ေသာ စာသားတို႔ ျဖစ္သည္။ ဆက္လက္၍လည္း-
“ထိုသူသည္ ဤ ေ႐ႊၿမိဳ႕ေတာ္ (ပဲရစ္ၿမိဳ႕ကို ဆိုလိုသည္။) လာလိမ့္မည္။ အေဆာက္အဦမ်ား၊ ပင္လယ္ ဆိပ္ကမ္းမ်ား၊ ေရစီးဆင္းရန္ တူးေျမာင္းမ်ား စသည္ျဖင့္ မ်ားစြာေသာ ကိစၥတို႔ကို လုပ္ေဆာင္ လိမ့္မည္။ သူတစ္ဦးတည္းျဖင့္ပင္ ေရာမၿမိဳ႕သားမ်ား တည္ေဆာက္ခဲ့သကဲ့သို႔ေသာ တည္ေဆာက္ မွဳမ်ားကို ျပဳလိမ့္မည္။ ဇနီး ၾကင္ေဖၚ ၂-ဦးရၿပီး၊ သားတစ္ေယာက္သာ ထြန္းကားမည္။”

နပိုလီယန္ အေနျဖင့္ ကံၾကမၼာ နိမ့္က်လာမည့္ အျဖစ္ကိုလည္း အိုလီဗား ရီယက္စ္ မွ ဆက္လက္ ေရးသားခဲ့သည္။
“ထိုသူသည္ ေလာင္ဂ်ီတြဒ္ မ်ဥ္းတို႔ႏွင့္ လတၱီတြဒ္မ်ဥ္းမ်ား ျဖတ္သန္းရာ ေဒသမ်ားတြင္ စစ္ပြဲမ်ား ဆင္ႏႊဲ လိမ့္မည္။ ထို႔ေနာက္တြင္ သူ၏ ရန္သူတို႔သည္ သူတို႔ပိုင္ ၿမိဳ႕ေတာ္ကို မီး႐ိွဴ႕လိမ့္မည္။ (ေမာ္စကို ၿမိဳ႕အား ႐ု႐ွားတို႔ မွ မီး႐ိွဳ.ခဲ့ၾကသည္။) ထိုသူသည္ အပ်က္အစီး ႏွင့္ ျပာပံုတို႕မွ ထိုၿမိဳ႕သို႔ ၀င္ေရာက္ ၿပီး ထြက္ခြာမည္။ သူ၏ အဖြဲ႕သားမ်ားတြင္ စားစရာ၊ ေသာက္စရာ မ႐ိွ၊ ေအးျမ ဆိုး၀ါးလြန္းေသာ ရာသီ ဥတုေၾကာင့္ သူ႕တပ္ဖြဲ႕ ၏ ၃-ပံု ၂-ပံုသည္ အစေပ်ာက္ ဆံုး႐ံွဳးရလိမ့္မည္။ (႐ု႐ွားမွ ျပန္လည္ ဆုတ္ခြာခ်ိန္)
“ထိုသူသည္ သီးသန္႕ ခြဲထြက္ခံရလွ်က္- မိတ္ေဆြ၏ သစၥာေဖါက္မွဳကို ခံရမည္။ (မားေမာင့္၏ သစၥာေဖါက္မွဳ) သူ၏ ကိုယ္ပိုင္ ၿမိဳ႕ေတာ္တြင္ပင္ - ဥေရာပသား တို႔၏ အမဲလိုက္ျခင္းကို ျပန္လည္၍ ခံရလွ်က္၊ (၁၈၁၄-ပဲရစ္တြင္ မဟာမိတ္တို႔ႏွင့္)၊ သူ၏ ေနရာတြင္ ဘုရင္ ေဟာင္းကို ျပန္ထားၾကမည္။ (လူ၀ီ ၁၈ ဘုရင္၊ လူ၀ီ ၁၆-ကဲ့သို႔)၊ ထိုသူအား သူေမြးဖြားရာ ေဒသႏွင့္ မကြာေ၀းေသာ ပင္လယ္ျပင္တြင္ ႏွယ္ႏွင္ထားျခင္း ခံရမည္။ (အယ္လ္ေဘး ကၽြန္း)၊ သူသည္ ထိုေနရာတြင္ လ-ေပါင္း ၁၁-လ ၾကာေအာင္ သူ၏ မိတ္ေဆြစစ္မ်ား၊ စစ္သားမ်ားႏွင့္ အတူေနရမည္။”
“လေပါင္း ၁၁-လ ေက်ာ္လြန္ၿပီးေနာက္ ထိုသူႏွင့္ သူ၏ အဖြဲ႕သားမ်ားသည္ သေဘၤာျဖင့္ ျပန္လည္ ထြက္ခြာ၍ ျပင္သစ္ ျပည္ ကမ္းေျခသို႔ ျပန္လည္ ေျခခ်မည္။ ထိုသူသည္ ဘုရင္ ႐ိွရာ ေ႐ႊၿမိဳ႕ေတာ္သို႔ ဦးတည္လွ်က္ ႐ိွသျဖင့္- ဘုရင္သည္ မင္း၀တ္ တန္ဆာတို႔ႏွင့္ တကြ ထြက္ေျပးရမည္။ ထို႔ေနာက္တြင္ တစ္ဖန္ ဥေရာပသား တို႔၏ ျပန္လည္ တိုက္ခိုက္ျခင္းကို ခံရလွ်က္- ေကာင္းကင္မွ လေပါင္း ၃- ခုႏွင့္ ၃-ပံု -၁-ပံုကာလ အၾကာ (၉၆ ရက္ကို ဆိုလိုပါသည္။ တကယ့္သမိုင္း တြင္ နပိုလီယံ၏ ရက္ ၁၀၀- ဟု အမည္တြင္လွ်က္ အတိအက်အားျဖင့္ ၉၄-ရက္႐ိွသည္။) ဘုရင္ေဟာင္းသည္ သူ႔ေနရာ ျပန္ေရာက္မည္။ ထို႔ေနာက္တြင္ ထိုမဟာလူသား သည္ ေသဆံုးလိမ့္မည္။”

ဤသည္ကား နပိုလီယံ ဘ၀ ျဖစ္လာမည့္ ျဖစ္စဥ္တို႔ကို ႏွစ္ေပါင္း ၂၀၀ ေက်ာ္ကပင္ ေရးသားခဲ့ေသာ နိမိတ္ ေ႐ွ႕ေျပး ေရးသားခ်က္ တစ္ခု ျဖစ္ပါသည္။

ထိုမွ် မကေသးပါ.

၁၅၅၀-တြင္ ေဆးပညာ႐ွင္လည္း ျဖစ္၊ နကၡတ္ေဗဒင္ ပညာ႐ွင္လည္း ျဖစ္ေသာ ဆာလြန္ဒီ ပ႐ိုဗန္႕စ္ (အားလံုးက ေနာ္စထရာ ေဒးမတ္ ဟုသိထားၾကသည္၊) က- ၄င္း၏ “ရာစုႏွစ္” အမည္ရေသာ ေ႐ွ႕ေျပးက်မ္း တြင္ ထပ္မံေရးသားျပန္ပါသည္။

ဤအေၾကာင္းကို အပိုင္း (၂) တြင္ ဆက္လက္ ေဖၚျပပါမည္။ (ဤေဆာင္းပါးကို စိတ္၀င္စား၍ ဆက္လက္ ဖတ္႐ွဳလိုပါက ကြန္႔မန္႕မ်ားေရးေပးေစလိုပါသည္။)
စစ္ ဧကရာဇ္ နပိုလီယံ (အပိုင္း ၂) ကိုဖတ္ရန္ ဤေနရာ ကို ႏွိပ္ပါ။

[+/-] show/hide this post

2 comments:

ကိုပခန္း said...

ေစာင့္ေမွ်ာ္ ဖတ္ရႈလွ်က္ ရွိေၾကာင္းပါဆရာ။
တပည့္
ကိုပခန္း

Anonymous said...

ေစာင့္ေမ်ာ္လွ်က္ပါဆရာ။
တပည့္
ေအာင္ေဇပိုင္

Post a Comment